Zien is Geloven
VPRO Tegenlicht
Heb je je ooit afgevraagd hoe deepfakes – die slimme AI-trucs waarmee video’s nep lijken, maar niet te onderscheiden zijn van echt – ons leven kunnen verbeteren? In de aflevering Zien is Geloven van VPRO Tegenlicht duiken ze precies in die wereld. Deze boeiende documentaire, uitgezonden door de VPRO, neemt je mee in de uitdagingen van onze tijd: een overload aan informatie op social media, bubbelvorming en de opkomst van synthetische media. Maar het gaat niet alleen over de gevaren, zoals desinformatie en een ‘infocalyps’ waar echt en nep door elkaar lopen. Nee, het belicht ook de positieve kanten, zoals hoe deepfakes kunnen helpen bij het overwinnen van angsten en trauma’s. En guess what? DeepMemory speelt daarin een hoofdrol!
Voor de VPRO Tegenlicht-aflevering Zien is Geloven werd Yori Ettema gevraagd om zijn afstudeerproject opnieuw uit te voeren, ditmaal met een nieuwe deelnemer. We maken kennis met Maartje, die een intense angst heeft voor water – vooral open water waar de bodem niet zichtbaar is. Om een DeepMemory-video te creëren, zochten we een stand-in die bereid was om midden in de winter een rondje te zwemmen in datzelfde water. Camille bleek de perfecte dubbelganger.
Met een pruik, een nageschilderde tatoeage en de juiste kleding bootsten we Maartjes uiterlijk na, zodat Ettema haar angst kon vastleggen in een positieve, therapeutische context. Door deepfake-technologie te gebruiken, ontstaat een video waarin Maartje zichzelf ziet overwinnen wat haar het meest beangstigt.
Hier zien we het interview tussen David van den Berg en Maartje, David doet verschillende metingen voor het zien van de DeepMemory en na het zien van de DeepMemory.
Hier kan je de volledige DeepMemory van Maartje zien met haar live reactie en haar eerste ingevingen na het zien van de film.
In deze korte VFX breakdown zien je hoe er verschillende technieken worden gebruikt om zo dicht mogelijk bij de gelijkenis van Maartje te komen.
Pakhuis de Zwijger
Op 10 maart 2021 vond de Tegenlicht Meetup ‘#196: Zien is geloven’ plaats als livecast vanuit Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Deze bijeenkomst, geïnspireerd op de gelijknamige VPRO Tegenlicht-aflevering, dook diep in de wereld van deepfakes: van de risico’s zoals desinformatie en een ‘infocalyps’ tot de spannende mogelijkheden voor positief gebruik.
Experts zoals cultuursocioloog Siri Beerends, documentairemaker Shugen Tan, ‘Digital Human’-expert Mao Lin Liau en onderzoeker Jon Roozenbeek bespraken hoe synthetische media onze waarneming van de realiteit veranderen. Er was aandacht voor echo chambers, de waarde van fictie en de noodzaak van een gedeelde waarheid. DeepMemory kwam aan bod als voorbeeld van hoe deepfakes therapeutisch ingezet kunnen worden – om angsten en trauma’s te herschrijven door positieve, gepersonaliseerde video’s.